اهمیت کتاب و کتاب خوانی | وقت طرب
۰۴ خرداد ۱۳۹۰

اهمیت کتاب و کتاب خوانی

در تقویم ما ایرانیان روز چهارشنبه ۲۴ آبان ماه روز کتاب و کتاب خوانی است. دقت کرده اید جدیداً مردم ما چقدرمیزان خواندن ومطالعه کتاب برایشان مشکل شده است.عجیب است که آنها ساعت ها وقت صرف ” چت ” و…. می کنند ولی روزی چند ساعت وقت خود را صرف مطالعه نمی کنند. راستی آخرین باری که پول کتاب داده اید کی بوده است؟ آیا آن کتاب را خواندید یا نه؟ شاید هم گذری سطحی به آن انداختید و درگوشه اتاقتان رهایش کردید. خیلی جالب است ! به فلانی می گویم که کتاب را خواندید؟ مِن مِن می کند و می گوید وقت نکردم . اما می بینم ساعت ها با دوستانش راجب ماجراهای آنجلینا جولی و براد پیت و اینکه بالاخره به سر بچه هایی که قبول کردند چه آمد ، سیر تحولی بازی های اخیر با شگاه های اروپا و تیم ها ی لیگ برترایران ، ماجرای خرید ماشین ۴۰ میلیون تومانی همکارش که سوار می شود و پزش را می دهد، حرف می زنند. ولی اگر از او بپرسید، از مثنوی و مولانا، حافظ ، رودکی و فردوسی چند بیت بخوان، می گوید ما که ادیب نیستیم. عجیب تر اینکه یخچال های خانه اش روز بروز بزرگتر ولی کتابخانه منزلش روز بروز کوچکتر می شود. یخچال خانه او پر از خوراکی های مختلف هی پر و خالی می شود و بسیاری از خوراکی ها به دور ریخته می شود، اما کتابخانه اش هر روز خالی و خالی تر، آری درد بنده این است. آیا این درست است که خانواده تان تمام سریال های تلویزیونی را مو به مو حفظ باشد، ولی مقدار کمی از وقتشان را صرف مطالعه و خواندن شرح حال بزرگان و اندیشمندان نکنند. واقعاً اشکال کار کجاست؟ اینکه خود ما علاقه ای به مطالعه نشان نداده ایم تا فرزند و همسر ما نیز علاقه مند شود ؟ یا اینکه کتاب های جدید جذابیتی برای خواننده ندارند؟ به نظر شما مشکل کجاست؟ خواهش می کنم بیایید مشکل را با هم بررسی کنیم و ببینیم ضعف ما درچیست؟ اما این را باور داشته باشید که به راستی جامعه وقتى فرزانگى و سعادت مى‏ یابد که مطالعه آدم ها، ” کار روزانه شان باشد ” کتاب میراثی ماندگار، پدیده ای شکوهمند و با ارزش و عنصری رشد آفرین و روشنگر در پهنه زندگانی بشر است. نقش برجسته، والا ، حساس و سازنده کتاب در پویش های تکامل آفرین فردی و اجتماعی، ناشی از گستردگی روح ارزش دانش و بینش و ابهت و اهمیت فرهنگ مکتوب در تاریخ بشری است و به راستی سزاوار نیست که چنین عنصرهایی را به دست فراموشی یا کم توجهی بسپاریم. کتاب، دروازه‏ای به سوی جهان گسترده‏ ی دانش و معرفت است و کتاب خوب، یکی از بهترین ابزارهای کمال بشری است…. کسی که با این دنیای زیبا و زندگی‏ بخش، دنیای کتاب، ارتباط ندارد، بی ‏شک از مهم ‏ترین دست آورد انسانی و نیز از بیشترین معارف الهی و بشری محروم است.

ویکتورهوگو می گوید:

برگ ‏هاى کتاب به منزله بال ‏هایى هستند که روح ما را به عالم نور و روشنایى پرواز مى‏ دهند.خوشبخت، کسى است که به یکى از این دو چیز دسترسى دارد، یا کتاب‏ هاى خوب یا دوستانى که اهل کتاب باشند.

بیهقى : بهترین سخن ‏گویان و یاران، کتاب است و آن ‏گاه که دوستان تنهایت نهند، مى‏ توانى با آن سرگرم شوى. اگر او را هم راز خویش قرار دهى، سرّ تو را فاش نمى‏ کند و با کتاب است که مى ‏توان به دانش و نیکى ‏ها دست یافت.

اهمیت کتاب وکتابخوانی این است که با نهادینه کردن عادت به مطالعه درهمه تفکرات واندیشه ها ودل ها اقدام کنیم تا باهمگانی کردن شور ،شوق وعشق به کتاب وکتابخوانی که آن درجامعه استمرارداشته باشد.اما جای تاسف دارد که عادت به مطالعه جایگاهی دررشد همه جانبه درهمه سطوح اجتماع ما پیدا نکرده است. وهنوز که هنوز است عده ای ازخواندن سرباز می زنند که می بایست درپیشگیری ازتوسعه وگسترش بیشتراین آفت به منظور رشد واعتلای فرهنگ عمومی کوشش وتلاش زیادی نمود واین معضل بزرگ را با جدیت وسخت کوشی هرچه تمام تر ازجامعه دورکرد وحالا موقع آن شده است که همه انگیزه ها وموانعی که به هردلیل درزمینه کتاب وکتابخوانی ایجاد شده است کنار رانده وبا یاری ،کمک ،مردانگی واراده قاطع تصمیم شکست ناپذیری گرفته ونسبت به احیای کتاب وکتابخوانی اقدام کنیم.

برای ایجاد جذب وجلب افراد به مطالعه راه هایی می باشد تا آنها را به کتاب وکتابخوانی ترغیب وتشویق نمائید. پرورش وتربیت خواندن ازروزهای اول زندگی وکودکی ودرمحیط خانه وخانواده شروع می گردد وتا آخرین مراحل وعالی ترین تحصیلات دانشگاهی ادامه پیدا می کند،پدران ومادران باید عادت کتابخوانی را درفرزندان خود بوجود بیاورند و همچنین مربیان تربیتی که نقش مهمی درتربیت دارند به خردسالان وکودکان آموزشی که لازم وکافی می باشد بدهند تا آنها رابه کتاب خواندن راغب کنند واگر این آموزش توسط رسانه های همگانی باشد تاثیر بیشتری دربرخواهد داشت. واما عادت نمودن به کتابخوانی لازم وکافی نبوده ومی بایست نسبت به تحکیم وتداوم آن عادت نمود که هدف ومقصود مطالعه را تحقق ببخشد و برای تداوم عادت خواندن می بایست نظام های دیگر هم به یاری وهمکاری نظام آموزش بیایند. فراهم کردن امکانات وفرصت های مطالعاتی برای کودکان ونوجوانان که نیاز به کمک دارند علاوه برکوشش وتلاش خود آنان نیاز به تلاش ها وبرنامه ریزی ومشارکت حساب شده مربیان دارند جهت تشویق وترغیب آنهابه مطالعه باید نسبت به تهیه وخرید کتاب آنهارا همراهی کرد وجهت بازدید به نمایشگاه ها وفروشگاه های کتاب ویا با هدیه کتاب آنها را راغب نمود وبه کودکان قبل از دبستان باید اهمیت داد که می توانند با گرفتن هدیه برجسته ای ازاولیا ومربیان علاقه کودکان رابه کتاب وکتابخوانی تعیین وتثبیت کردوآنهارا به این راه کشاند. از بچه ها بپرسید چه کتابی می خوانند و این کار را زیاد بکنید. وقتی خود بنده بچه بودم در حسرت بحث کردن درباره کتاب ها بودم. دوست داشتم کتاب بخوانم اما نمی توانستم و جالب نبود درباره اش با دوستانم حرف بزنم. برای همین برای کسانی که به خواندن علاقه نشان می دادند، به خصوص بزرگسالان، ارزش زیادی قایل بودم.

اگر می خواهید کودکی، کاری را انجام دهد، اول باید خودتان آن را انجام بدهید! هر کسی که با بچه ها کار می کند می داند که ما امروزه با موانع قابل توجه بسیاری روبرو هستیم. نه فقط حضور مسلط تلویزیون که فعالیت های اضافه بی پایان بعد از مدرسه، تکالیف مدرسه و … زندگی بچه ها را پر کرده است. در عین حال ما باید بتوانیم خواندن کلمات و ادبیات را برای بچه ها سرگرم کننده و جذاب کنیم. اولین کلید این کار این است که خودتان هیجان زده باشید. یکی از پیشنهاداتم این است که در حال خواندن غافلگیر شوید! آیا تا به حال کسی را ندیده اید که عمیقاً در کتاب فرورفته است؟ شک دارم که با دیدن این صحنه توانسته باشید خودتان را نگه دارید و پرسید: ” ببخشید داری چی می خونی؟ ” بگذارید بچه ها هم همین طور شما را ببینید و غافلگیر کنند. اگر فرصتی برای خواندن دارید، حتماً این کار را در جایی انجام دهید که همه شما را ببینند!

به عنوان مثال : بچه‌ها عاشق حل کردن معما و چیستان هستند. موضوع این معماها را می‌توان عنوان یک کتاب، نام نویسنده، یا شخصیت های اصلی یک داستان یا وقایع یک کتاب باشد. معماها روی مقوا چسبانده شده و تزیین می‌شوند. این فعالیت برانگیزاننده بچه‌ ها برای سرزدن به تعداد زیادی از کتاب هاست. نخستین گام در علاقه ‌مند کردن کودکان به خواندن و ایجاد علاقه به مطالعه در آن‌ ها، انتخاب کتاب‌ های شادی ‌بخش، سازگار با روحیه ‌ی جست ‌وجوگر و پرتحرک آن‌ ها، پاسخگو به پرسش ‌ها و نیازهایشان و تهی از آموزش‌های خشک و مستقیم و پند و اندرز است. پیش از همه، بهتر است یادآوری کنیم که برای پا گذاشتن کودک به دنیای کتاب، بهترین راه بلند‌خوانی آن از سوی بزرگترها و خواندن جمعی است. کودکان می ‌توانند متن را به شکل قصه برای دیگران بازگو کنند. این کار به شما کمک می کند تا از مهارت‌ های زبانی و چگونگی بهره ‌گیری از زبان و بدن درک کودک از موضوع و نقاط عطف داستان و میزان اعتماد به نفس او آگاهی بیشتری پیدا کنید. درنهایت باید شرایط به گونه‌ ای فراهم شود تا کودکانمان با کتاب انس گیرند و با کتاب به احساس توان‌ مندی، با ارزش بودن و خود را بی ‌نیاز احساس نمایند.

نتیجه اینکه :

یکی ازعمده ترین وبهترین راه های افزایش اطلاعات عمومی مطالعه کتاب می باشد که همین زمینه ساز گام های بعدی برای رفع نیاز می باشد وبه گونه مطلوب آنها رابه قله پیشرفت درهمه زمینه های مادی ومعنوی می رساند.اگربتوانیم مردم رابه هرترتیب که می شود با کتاب وکتابخوانی تشویق وترغیب کنیم توانسته ایم گامی مثبت در جهت پیشرفت جامعه برداریم. اما مطلب دیگر اینکه رسالت اطلاع ‌رسانی در تبیین فرهنگ کتاب‌ خوانی است، تمام مشکلات جوامع مختلف از ضعف فرهنگی ریشه می‌ گیرد و برای التیام زخم کم‌ فرهنگی بهترین مرهم مطالعه می باشد. ذهن فعال وخلاق، جامعه‌ ای پر نشاط و پویا می‌ سازد. گل هدیه ‌ای‌ زیباست، اما عمل کردن به آنچه در کتاب خوانده اید، هدیه ‌ای است که هرگز پژمرده نمی ‌شود، یکی از مشکلات مردم جامعه ما در کتابخوانی این است که همواره گمان می ‌رود ” مطالعه وظیفه‌ای ” است که باید به آن عمل کرد و هر چه سریع ‌تر از آن آزاد شد، در حالی که ما نگرشی بسیار غلط در مورد مطالعه داریم، اگر به مطالعه به عنوان آبی که به گلدان خانه می‌دهیم تا گل زنده بماند نگاه کنیم، متوجه خواهیم شد که ذهن ما نیاز به تغذیه دارد و روزی یک ساعت مطالعه برای ذهن ما کاملا ضروری است. مطالعه کتاب ذهن را از خمودگی و انفعال بیرون می‌ کشد و همچون تلنگری به ذهن می‌ زند که مدام بیدار باشد، انجماد فکری سبب پس‌ رفت ذهن شده و آینده ما و کشور را به خطر می‌ اندازد، مطالعه نباید منحصر به حیطه ‌ای خاص باشد، بلکه باید تنوع مطالعاتی در مسیر کتب انتخابی ما رنگ و بوی تازه به کتاب‌خوانی بخشد. زیباترین لحظه در مطالعه زمانی است که شما چشم برهم می‌ گذارید و نظرات نویسنده را تحلیل می‌ کنید و با مقایسه این نظریات با تفکرات دیگر نویسندگان به کشف‌ های تازه‌ای دست می ‌یابید، پس اوج قله موفقیت زمانی است که انسان زمان خویش را در تفکر و تحلیل اندیشه‌ های بزرگان سپری کند. اندیشمندان بزرگ تاریخ‌ ساز به همین منوال به چنین مقام‌ های بلندی فائق آمده‌اند، ناشیانه ‌ترین طرز مطالعه زمانی است که شما بعد از مطالعه کتابی کاملا هم رنگ و هم نظر با نویسنده حرکت می‌ کنید و جایی برای بررسی تفکرات و عقاید صاحب کتاب باقی نگذاشته‌ اید. به این صورت شما پس از مطالعه هر کتاب کپی شخصیتی نویسنده آن کتاب شده‌اید و این اوج فاجعه است، خواندن زمانی سود بخش است که همراه با آنالیز موضوع مورد مطالعه باشد.

توصیه می‌ کنم به یکدیگر کتاب هدیه دهید تا خدمتی ابدی به هموطن خویش کرده باشید، در انتخاب کتاب هم دقت کنید چون هر کتابی برای هر کسی با هر ظرفیتی مناسب نیست. اما این را تکرار می‌کنم که آخرین و بهترین وسیله پویایی، مطالعه است. یادش بخیر دوران دبستان و کتاب فارسی وشعر زیبای یار مهربان:

من یار مهربانم

دانا و خوش بیانم

گویم سخن فراوان

با آن که بی زبانم

هرمشکلی که داری

مشکل گشای آنم

پندت دهم فراوان

من یار پند دانم

من دوستی هنرمند

با سود و بی زیانم

ازمن مباش غافل

من یار مهربانم

ديدگاه ها در اين مطلب .